bekijk nu live onze vergaderingen

VAN, VOOR EN DOOR ZAANKANTERS

Ons 10-puntenplan

1. Alle dorpen en wijken tellen mee!

We zetten de dorpen meer op de kaart. We zorgen dat de afstand tot het gemeentehuis kleiner wordt via dorp en wijkraden, loketten dichtbij, verbeteren contact tussen ambtenaar en inwoners en hebben bereikbare bestuurders.

Terecht of ten onrechte werden aan de oorspronkelijke Zaankanters eigenschappen toegedicht als eenvoud, zuinigheid, vrijmoedigheid, geen blad voor de mond, luidruchtigheid, eerlijkheid en gezag trouw, dit laatste ondanks een onmiskenbare kritische inborst. Inwoners van Zaanstad staan erom bekend betrokken te zijn en laten van zich horen als ze vinden dat het beter of anders kan. Dat is heel fijn, want wie kent de wijk, dorp of buurt beter dan de inwoners zelf? En of je hier al je hele leven woont of nog maar kort, zal je bovenstaande Zaanse kenmerken snel herkennen of zelf bezitten.

Alle wijken en buurten hebben hun eigen stijl, eigen gewoonten, eigen geschiedenis en manier van doen. Dat betekent dus dat een gemeente goed moet luisteren naar inwoners om daar te doen wat nodig is. Echter, wij zien dat het betrekken van inwoners, het luisteren naar zorgen en ideeën van inwoners en natuurlijk ondernemers veel beter kan en moet. Door simpelweg te luisteren, beter te communiceren en daar waar mogelijk maatwerk toe te passen. Kortom: Zaankanters aan het woord!

7 dorpen en 1 stad. We zijn geen stad-met-wijken, maar verschillende dorpen en wijken in een gemeente. Allen doen ertoe!

Wat willen we concreet?

  • Dorps (en wijk) raden met budget. Wij willen dorps- of wijkraden in dorpen en wijken met heldere spelregels, adviserend aan raad en college. Adviezen van dorp en wijk komen wat ons betreft standaard op de raadsagenda.
  • Loketten dichtbij. Naast Krommenie openen we de komende periode minimaal één centraal loket in Koog/Zaandijk en/of Westzaan/Assendelft. De thuisbezorging van paspoort en rijbewijs breiden we uit.
  • 1 zaak = 1 verantwoordelijke. Als u een contact wil hebben met de gemeente is er een terugbelgarantie binnen 1 of 2 werkdagen en zoekt de gemeente zelf intern naar de juiste contactpersoon.
  • Kleine dingen, groot verschil. Bij meldingen voor de openbare ruimte reageert de gemeente binnen 2 werkdagen en zorgt binnen 7 werkdagen voor de benodigde actie of een duidelijke planning. Indien technische mogelijk kunnen bewoners kunnen live de status volgen.
  • Wijk/dorp-wethouders: Iedere wethouder adopteert een wijk of dorp, houdt regelmatig spreekuur in dorps- of buurthuis en is aanwezig bij belangrijke bewonersavonden. Dorpse vraagstukken worden snel opgepakt en worden waar dat kan direct opgelost.
  • Wij wonen allereerst in een dorp of stad daarna pas in de gemeente: op plaatsnaamborden staat groot de dorps- of stadnaam, en daaronder klein: “gem. Zaanstad” (in plaats van andersom). We wonen in een dorp, punt. Ook Zaandammers wonen niet in de stad Zaanstad, maar in de stad Zaandam.

Waarom dit werkt: Zaankanters kennen hun buurt het best. Door simpelweg te luisteren, duidelijk te communiceren en maatwerk te leveren, krijgen dorpen en wijken sneller voor elkaar wat nodig is.

Voorbeeld wat hebben we bereikt? Taal doet ertoe
Taal doet ertoe. In beleidsstukken staat vaak “ontwikkelingen in de stad”, waar de hele gemeente wordt bedoeld. Maar Zaanstad is een gemeente met zeven dorpen én één stad. Op ons initiatief past de gemeente die formulering nu aan. Klein op papier, groot in mentaliteit: dorpen en wijken tellen mee en krijgen een plek aan tafel.

Voorbeeld wat we hebben ingebracht? 3de bibliotheek in Midden

In plaats van ons voorstel voor een 3de bibliotheek in midden heeft de raad besloten voor een 2de bibliotheek in Zaandam. Dat moet dus echt anders: Zaanstad is groter dan Zaandam. Nog een voorziening voor het zuiden van onze gemeente, terwijl Zaandijk geen bibliotheek heeft.

2. Eerst wegen, dan bouwen! En een realistisch parkeerbeleid

Wij bouwen alleen als er goede wegen zijn en verkeerdoorstroming is. Verkeer gaat zoveel mogelijk via hoofdwegen en niet via woonwijken. Goed openbaar vervoer, aansluitende fiets- en looproutes zijn een must, evenals voldoende parkeerruimte: auto’s parkeren niet in de lucht.

Zaanstad is dichtbevolkt. Met meer huishoudens wordt het nog drukker op onze wegen. Om toch te kunnen blijven bewegen moet het verkeer snel en veilig via het hoofdwegennet gaan. Verkeer moet zo min mogelijk via dorpskernen.

Echte alternatieven zijn een betrouwbaar OV (trein, bus, eventueel boot), veilige en logische fietsroutes en goede looproutes. Pas als het hele plaatje klopt zijn wij voor meer bouwen!
Goede wegen en doorstroming verbetert daarnaast het vestigingsklimaat voor ondernemers.

Bereikbaarheid is een kerntaak van de gemeente. Dat vraagt om tegelijk schakelen: lobby bij Vervoerregio Amsterdam en Provincie Noord-Holland voor structurele middelen en lokaal maatwerk om knelpunten goed op te lossen. In dorpen horen géén files. We zien de impact bij bewoners aan drukke linten: steeds meer verkeer, herrie en onveiligheid. Ook op andere plekken stapelen irritaties zich op: in de spits soms bijna een uur nodig om de gemeente uit of in te komen, uitgevallen treinen en bussen, fietspaden die niet aansluiten of te donker zijn en een groeiend tekort aan parkeerplaatsen. Dat kan en moet beter!

Wat willen we concreet?

  • Venstertijden tegen sluipverkeer op dorpslinten en rond scholen, tijdens de files worden dan de bewoonde gebieden zoveel mogelijk ontlast en gaat het verkeer via de hoofdwegen. Vooral sluipverkeer van buiten de gemeente moet worden geweerd.
  • 30 km/u in woonstraten en wegen zonder aparte fietsbaan, met zichtbare handhaving;
  • Scholen veiliger: Nieuwe schoolgebouwen plaatsen we niet op doorgaande routes, maar op autoluwe locaties voor veilige fiets- en looproutes naar school.
  • Assendelftse verbindingsweg doorzetten, zodat het lint wordt ontlast. Kruispunten en doorstroming worden gericht aangepakt met veilig vrij liggend fietspad langs de Noorderweg en Noorderveenweg.
    Ook is het noodzakelijk om een veiliger kruispunt te maken tussen de Noorderweg en de Communicatieweg en de Dorpsstraat.
  • Verkeerscirculatieplan in Krommenie is nodig om de doorstroming te bevorderen en het verkeer sneller naar de hoofdweg, zoals de Rosariumlaan te sturen. Hierbij hoort de fietsbrug over de Naurnasche vaart.  Snel realiseren! Het ligt al te lang op de plank. De brug en aangepast kruispunt richting de Padlaan had er al moeten liggen.
  • OV als volwaardig, betrouwbaar alternatief. Als we het OV als volwaardig alternatief willen zien zijn betere aansluitingen en een betrouwbaar netwerk nodig. Wij zijn voor de inzet van een dorpsbus waar lijnen dun zijn. Ook staan wij voor veilige overstappunten en verlichte en permanent bewaakte fietsenstallingen, al dan niet met camerabewaking.
  • Veilige instappen in de bus. Veilig instappen met buggy en/of rollator kan pas als de bus strak langs de stoep staat. Helaas zijn de eerdere verhoogde stoepen bij de haltes te hoog en kan de bus daardoor niet aansluiten bij de haltes.. De nieuwe blauwe bussen hebben onvoldoende ruimte om buggy’s en/of rollators waardoor mensen op een volgende bus moeten wachten. De stoepen bij de haltes gaan wij verlagen
  • Fiets en looproutes goed verbinden: Fietsen en lopen zijn de meest gezonde en groene alternatieve middelen van vervoer. Hiervoor is het nodig dat wij veilige, doorlopende (school)fiets- en wandelroutes hebben en we de ontbrekende schakels dichten door onder meer goed rekening te houden met de mindervalide mens.
  • Realistische parkeernormen per buurt; Ondanks dat andere partijen dat steeds inbrengen is het niet realistisch te denken dat ‘mensen wel uit de auto gaan’ als we amper wegen en parkeerplekken bouwen. Veel mensen zijn afhankelijk van hun auto en op dit moment verplaatst de raad de problemen alleen maar in plaats van ze op te lossen.
    Dat zien we ook met het invoeren van betaald parkeren, waar wij zeer terughoudend in zijn en alleen in willen voeren wanneer dit een grote wens is van de bewoners.
  • Blauwe zones zijn goed voor kort-parkeren om de winkelgebieden bereikbaar te houden. Wij willen de huidige zones handhaven en op plekken waar het nodig is uitbreiden in overleg met de winkeliers en omwonenden. Niet oplossen met betaald parkeren en scanauto’s, zoals het college nu voorstelt.
  • Busbrug 24/7 open en veilige rondweg Westerkoog. Wij willen knopen doorhakken over de busbrug met een proef van 24/7 openstelling, 30 km/u limiet op de randweg, waarbij we goed monitoren. Werkt deze oplossing dan willen wij deze definitief invoeren. Werkt het niet, dan willen wij in gezamenlijkheid bijsturen. Een spits-toegangsregeling op kenteken voor bewoners en noodzakelijk beroepsverkeer is hierbij een instrument. Ook blijven we de ‘weg binnendoor’ Westerkoog ruimtelijk reserveren, voor als deze in de toekomst toch nodig mocht blijken te zijn.
  • Lobbyen bij Vervoerregio en Provincie voor middelen en prioriteit op Zaanse knelpunten, zoals de spitsdrukte in Noord, spoor onder de grond en wat ons betreft een aanpassing van project Guisweg. We blijven inzetten voor het spoor onder de grond.
  • Spoor verdiept: We willen het spoor verdiept aanleggen, waar dat op de Zaanlijn kan. Daarmee slaan we 2 vliegen in 1 klap. De treinen kunnen vaker rijden en overgangen worden veiliger. Nu wordt vaak gekozen om de wegen onder het spoor aan te leggen. Wat ons betreft moet dat andersom: dat scheelt veel ruimte en is veiliger voor auto, fiets en voetganger: geen gevaarlijke tunnel(tjes).
  • A8-A9: Onlangs heeft de provincie de A8-A9 van de investeringslijst afgehaald, ondanks dat het al decennia op de planning staat. De provincie zet willens en wetens de gezondheid van onze inwoners van Krommenie en Assendelft op het spel. Wij gaan ons inzetten om het  sluipverkeer te weren en leggen ons niet neer bij het gebrek aan daadkracht bij de provincie.

Waarom dit werkt? Een goede mobiliteit is broodnodig voor de leefbaarheid van onze dorpen en wijken! Door doorgaand verkeer via hoofdwegen te leiden en woonstraten en dorpslinten te ontzien, ontstaat rust en veiligheid. Omdat OV, fiets- en looproutes kloppen en parkeren gewoon kan, daalt het zoekverkeer en kan bijvoorbeeld de wijkverpleger om de hoek parkeren. We sturen op data (klein beginnen, meten, bijsturen), waardoor de doorstroming verbetert en we dure missers voorkomen.

Voorbeeld: wat hebben we bereikt? Dorpsstraat Assendelft

In 2016 gaven meer dan 500 direct omwonenden met hun handtekening aan: de maat is vol. Dagelijkse files, gevaarlijke situaties. Er zijn tot ongeveer 10.000 voertuigbewegingen per etmaal gemeten op een straat met woningen dicht op de weg en zonder apart fietspad. Door dit telkens op de agenda te zetten, alternatieven uit te werken, metingen te doen en stevig te lobbyen bij de Provincie is er € 2 miljoen losgekomen voor verbetering van de ontsluiting. Doorbraak door vasthouden en samenwerken. Onze motie ‘schop in de grond’ om tempo te maken is aangenomen, want het mag allemaal wel wat sneller!

Voorbeeld: wat hebben we bereikt? Onrealistische parkeernota van tafel!

Als raad kregen we vanuit het college van B&W een parkeernota voorgelegd waarbij de parkeernorm enorm naar beneden zou gaan. Zo laag, dat er op heel veel plekken in de gemeente grote parkeerproblemen zouden ontstaan. Er was nauwelijks naar de inwoners geluisterd en wij hebben voorgesteld om een referendum te houden. Daarop zijn andere politieke partijen wakker geworden en is de parkeernota terug naar de tekentafel gestuurd. Nu is parkeren inzet van de verkiezingen: wij staan in ieder geval voor realistische parkeernormen, veel mensen zijn afhankelijk van hun auto, voor hun werk, zorg, boodschappen of sociale activiteiten. We moeten ook werken aan beter OV, maar dat wil niet zeggen dat er geen parkeerplaatsen meer nodig zijn! Lokaal Zaans wil referendum om ‘dusdanig slechte’ parkeervisie🎙 – De Orkaan

3. Wonen in balans

Ons doel is niet zoveel mogelijk huizen neerzetten, maar de dorpen en wijken leefbaar houden dan wel maken. Voldoende voorzieningen zoals scholen, huisartsen, wegen, openbaar groen, sport- en cultuurhuisvesting, dorpshuizen enz.
Zaankanters krijgen voorrang bij huur en koop en nieuwe plannen maken we samen.

Zaanstad is van oudsher een woon-werkgebied: grote maakbedrijven naast hechte arbeiderswijken. De laatste jaren is de druk op de woningmarkt sterk toegenomen: lange wachtlijsten, jongeren die thuisblijven, senioren die niet kunnen doorstromen. Binnenstedelijke bouw hielp buurten opknappen, maar het piept en kraakt: de infrastructuur loopt vol, groen en voorzieningen komen in de knel en parkeerdruk stijgt. Binnenstedelijk bouwen kan, mits slim, met goede inpassing en eerlijke verdeling van lusten en lasten. En als het echt niet past, zoeken we gecontroleerd de randen op. Tegelijk vergroten we de kansen voor Zaanse starters en middeninkomens, want de instroom van buiten zet de markt onder druk. Wonen in balans betekent: kwaliteit voor de bestaande wijk en dorp én kansen voor de volgende generatie.

Wat willen we concreet?

  • Renovatie, tenzij: Eerst verbeteren en herbestemmen van gebouwen; sloop alleen als het aantoonbaar beter wordt voor bewoners en buurt.
  • Bouwen met maat: Groen, waterberging, speel- en beweegruimte en parkeren integraal op orde (deelauto’s als plus, niet als excuus om minder parkeerplaatsen te realiseren).
  • Voorzieningen borgen: Ruimte voor onder andere huisartsen, kinderopvang, buurthuizen, sport, cultuur en ontmoetingsplekken; patiëntenstop voorkomen door tijdig meters te reserveren en groepspraktijken te stimuleren.
  • Doorstroming organiseren: Levensloopbestendige woningen dichtbij voorzieningen voor senioren; starterskansen op een woning vergroten (onder andere Betaalbare Koopwoning Zaanstad -BKZ) en gemengde prijsklassen per project.
  • Realistisch parkeren: Passende normen per buurt! Parkeren op eigen terrein of in gebouw stimuleren daar waar het kan. Betaald parkeren mag geen oplossing zijn voor minder parkeerplaatsen. Invoeren betaald parkeren, om knelpunten op te lossen kan alleen met instemming (d.w.z. een duidelijke meerderheid) van de bewoners.
  • Minder woningen in de al krappe kernen van onder andere Krommenie en Wormerveer: Het huidige plan van ca. 5.000 woningen in Krommenie/Wormerveer is niet werkbaar als we leefbare kernen willen behouden. Wij willen ontwikkelingen met borging van infrastructuur en voorzieningen.
  • Ook randen opzoeken om te bouwen. Binnenstedelijk waar het kan, aan de rand waar het moet: en de bereikbaarheid is geregeld.
  • Voorrang voor Zaankanters: Benut alle ruimte in de regels (en bepleit aanpassing waar nodig) om Zaankanters prioriteit te geven bij sociale huur, BKZ en—waar mogelijk—koopwoningen.
  • Keukentafel eerst: Geen “teken bij het kruisje”-avonden, maar co-creatie met omwonenden; plannen aanpassen op buurtinzichten en een plan gaat pas door als het klopt.
  • Meer realiseren van knarrenhofjes. Ook als regelgeving knelt willen we deze zoveel als mogelijk maken.

Waarom dit werkt? We koppelen bouwen aan leefbaarheid: door goede (verkeer)doorstroming, voorzieningen, groen en parkeren samen te regelen, blijft de wijk en dorp echt prettig. Door eerst te verbeteren wat er is en binnenstedelijk met maat te bouwen, willen we bouwen wat past. En door Zaankanters betere kansen te geven, houden we onze dorpen en wijken sociaal in balans.

Voorbeeld: wat hebben we al bereikt? Huisvesting huisarts

Bemiddeling huisvesting huisartsen Krommenie: huisartsen liepen vast op te dure meters en dreigden te vertrekken. We hebben aangedrongen op gemeentelijke bemiddeling naar betaalbare ruimte, met resultaat: de huisarts blijft voor Krommenie beschikbaar.

Voorbeeld: wat hebben we al bereikt? Meer parkeren bij bouwplan Kraakstraat

In een sloop/nieuwbouw project zouden er meer woningen terugkomen en minder parkeerplaatsen dan er nu aanwezig zijn. We hebben met een voorstel ervoor gezorgd dat er meer ruimte in het plan is gebracht voor parkeren en groen.

4. Schoon, heel & veilig

Het is hoog tijd dat wij de basis op orde krijgen: schone straten, degelijk onderhoud, werkende verlichting en zichtbare handhaving voor nette, schone en veilige dorpen en wijken. Ook de ondergrondse containers blijven waar nodig bestaan en we zetten in op na-scheiding.

De achterstand in de openbare ruimte is zichtbaar: gazons met hoog gras, verzakte stoepen, onkruid rond containerhokken, scheve en knipperende lantaarnpalen, bouwafval dat weken blijft liggen en ga zo maar door. Zaanstad investeerde jaren te weinig in onderhoud; dat merkt iedereen en het leidt uiteindelijk tot kapitaalvernietiging. Rij je van Zaanstad naar Heemskerk, dan zie je het verschil.

‘Schoon en heel’ hangt direct samen met veilig. Donkere routes en overwoekerde plekken voelen onprettig en trekken overlast aan. Tegelijk staan politie en BOA’s onder druk: capaciteit is krap en de pakkans ligt lager dan in buurgemeenten, terwijl vormen van ondermijnende criminaliteit steeds meer onze kant op komen. Veiligheid moet weer vanzelfsprekend zijn: meer zichtbare aanwezigheid, vaste teams op hotspots, lik-op-stuk bij geweld en structurele overlast, en tegelijk perspectief via sport, werk en sterke wijken en dorpen. Daarvoor blijven we ook stevig aan de bel trekken bij regio en Rijk, want de problemen groeien sneller dan onze middelen.

Afvalscheiding uit het Grondstoffenplan is ingevoerd, maar de service loopt achter terwijl de kosten voor onze inwoners stijgen. Dat is lastig uit te leggen. Wij willen hogere service (sneller bijplaatsingen weghalen, aanbieden, duidelijke communicatie), voorspelbaar onderhoud en een openbare ruimte die zichtbaar op orde is: schoon, heel én veilig.

Wat willen we concreet?

  • Onderhoudsniveau omhoog. Door de bezuinigingen van vorige colleges terug te draaien.
  • Werkende lantaarnpalen. Dat blijkt nog lang niet overal goed te gaan.
  • Servicelevels openbaar gebied. Meldingen: binnen 2 werkdagen reactie, binnen 7 werkdagen actie of planning; status indien technisch mogelijk online te volgen. Extra schouw op hotspots (containers, bushaltes, speelplekken).
  • Onderhoud in wijkpakketten. Verzakking, verlichting, snoei en reparaties gebundeld: één keer goed in plaats van dweilen met de kraan open.
  • Meer mensen op straat (en op het water). BOA-capaciteit omhoog, betere uitrusting en opleiding, inzet op piekmomenten (geen 9 tot 5, maar wanneer nodig ook tot na 01.00) en hotspots; politiecapaciteit agenderen bij regio en Rijk.
  • Jeugd & veiligheid: Wij staan voor een twee sporen-beleid. Lik-op-stuk bij geweld/overlast én perspectief via sport, werk en leer-werkplekken; nauwe samenwerking met scholen en jongerenwerk.
  • Slim en gericht: Camera’s waar bewezen effectief en beter met elkaar koppelen, tijdelijk waar het kan om sneller en beter op te kunnen sporen.
  • Meldpunten beter inrichten en promoten. De meldbereidheid is nog laag. We moeten kijken hoe het beter kan.
  • Adoptie groen stimuleren we en breiden we uit, met goede afspraken over onderhoud.
  • Schoon & afval. Sneller legen en opruimen bijplaatsingen; ruimer grofvuil; nascheiding inzetten waar dat aantoonbaar beter werkt, ondergrondse containers handhaven en indien gewenst door een buurt uitbreiden.
  • Heldere regels, duidelijke handhaving; Boete + opruimplicht bij illegale stort en zwerfafval.
  • Aanpakken overlast fatbikes. De overlast en onveilige situaties gecreëerd door vooral jongeren die niet goed omgaan met fatbikes moet worden aangepakt.

Waarom dit werkt? Zichtbare aanwezigheid en snelle, voorspelbare opvolging van meldingen geven vertrouwen en vergroten de pakkans. Door onderhoud slim te bundelen en hotspots gericht aan te pakken, daalt overlast en stijgt het veiligheidsgevoel. Een schone, verlichte en goed onderhouden buurt voorkomt problemen aan de voorkant en houdt Zaanstad prettig en leefbaar.

Voorbeeld: Wat hebben we bereikt? Aanpak jeugdoverlast & betere inzet camera’s
Na jaren van aandringen is het ‘Uitvoeringsplan Jeugd en Veiligheid Zaanstad Noord’ er gekomen, met extra capaciteit voor handhaving, een gebiedsregisseur en extra jeugdwerkers. Dat is een goede start, maar we zijn er nog niet.
Ook hebben we geregeld dat camerabeelden beter ‘in beeld zijn’ en worden vastgelegd, wat direct heeft geholpen bij de opsporing na ernstig incident.

Voorbeeld: Wat hebben we bereikt? Ondergronds afval scheiden in Saendelft
Inwoners van Saendelft wilden graag ondergrondse afvalcontainers blijven houden, ook bij het invoeren van afvalscheiding. De gemeente wilde overstappen op rolcontainers. We hebben het burgerinitiatief voor ondergronds scheiden omarmd en doorgezet, met succes. Resultaat: ondergronds scheiden gaat nog steeds goed.

 

Voorbeeld: Wat hebben we bereikt? Meld Misdaad Anoniem & Slim Melden onder de aandacht
We hebben ‘Meld Misdaad Anoniem’ en ‘Slim Melden’ actief gepromoot zodat inwoners ongeregeldheden makkelijk kunnen doorgeven. We deden mee aan een testfilmpje om de praktijk te toetsen en kwamen met concrete verbetervoorstellen voor snellere afhandeling en betere terugkoppeling, wat heeft geresulteerd in een verbetering van het meldsysteem. Het moet nog steeds beter, maar dit was een belangrijke stap.

5. Meer ruimte voor ondernemers en minder regels

Wij staan voor het minimaliseren van regels, snelle vergunningen en één meedenkend ondernemersloket. Ook staan we voor levendige dorpsharten en wijkcentra gericht op lokaal inkopen. Ook willen wij voldoende bedrijventerreinen beschikbaar houden voor bedrijven en niet mengen met woningbouw. Geen gemeentelijke regels bovenop landelijke wet- en regelgeving.

Ondernemen zit in het Zaanse bloed. Dankzij Zaanse ondernemers en hun medewerkers groeide onze economie de afgelopen jaren en daar profiteren we allemaal van. Toch zien we bedrijven vertrekken of in de knel komen, onder meer door woningbouw. Een sterk lokaal ondernemersklimaat is cruciaal: bedrijvigheid zorgt voor reuring, banen dichtbij huis en minder verkeersbewegingen. We willen geen slaapgemeente zijn, waar we alleen maar wonen en geen ondernemingen en voorzieningen meer hebben.

Tegelijk scoort Zaanstad mager op ondernemersvriendelijkheid. Huren stijgen mee met de krappe woningmarkt, vergunningen duren lang, regels zijn onduidelijk en bij knelpunten ontbreekt steun. Ondernemers verdwalen in procedures of belanden in juridische trajecten. De voorbeelden zijn legio: de huisartsen in Krommenie, ondernemers op de Zaanse Schans, horeca in centrum én dorpen, sportscholen die bij nieuwbouw geen plek meer vinden, winkels die de (soms absurd) hoge huren niet meer kunnen dragen. Ook is het gemeentebestuur lastiger bereikbaar geworden.

Kortom: het moet makkelijker en sneller. Op naar een ondernemersvriendelijke gemeente die meedenkt, doorpakt en bereikbaar is.

Wat willen we concreet?

  • Eén ondernemersloket. Eén nummer, één e-mail, één vaste contactpersoon per zaak; heldere termijnen en tussentijdse updates. We breiden het aantal accountmanagers uit en zorgen dat er via het loket snel contact is.
  • Een evenementenloket. Het organiseren van evenementen in de gemeente, grote en kleine, dat moet echt beter. Vaak wordt dit gedaan door ondernemers, maar het geldt natuurlijk ook voor andere organisatie of personen. De stap naar vergunningverlening gaan we weer samendoen, zoals dat een aantal jaar geleden ook ging. Een vast aanspreekpunt en meedenken en meehelpen. Niet ‘nee, omdat’-mentaliteit maar ‘ja, wanneer’!
  • Vergunningen sneller en simpeler. Korte routes voor veelvoorkomende aanvragen; standaardchecklists; proef met “snelloket” voor kleine verbouwingen/terrassen/evenementen.
  • Sterke dorpsharten. Dagelijkse voorzieningen en ontmoetingsplekken moeten we vasthouden; levendige winkels (geen langdurige leegstand), ruimte voor buurtwinkels en ambacht.
  • Juiste plek voor grote winkels. Volumineuze detailhandel op Zuiderhout/Noorderveld; centrum en dorpen juist voor de kleine, lokale middenstand.
  • Leegstand omzetten. Transformatie naar wonen/werken/gemengd waar dat kan;
  • Lokaal inkopen, lokaal opleiden. Gemeentelijke inkoop met Zaanse bedrijven waar de regels het toelaten; stages en leer-werkplekken als vast onderdeel. En Promotie: koop Zaans. Zaanse producten en diensten zichtbaar maken in citymarketing en evenementen.
  • Huur en ruimte. In gesprek met vastgoedeigenaren over betaalbare huren; stimuleren van verzamelgebouwen en deelruimtes voor starters/zzp’ers en de Maakindustrie.
  • Handhaving waar het hoort. Malafide praktijken en woonfraude bij bedrijfsruimtes aanpakken; netjes ondernemen loont.
  • Bereikbaarheid op orde. Kort-parkeren bij winkels (bijvoorbeeld via blauwe zones), duidelijke laad/los-plekken en goede loop- en fietsroutes naar winkelstraten.

Waarom dit werkt? Ondernemers hebben vooral baat bij duidelijkheid, snelheid en een vaste contactpersoon. Met sterke dorpscentra, goede bereikbaarheid en realistische regels blijft het aantrekkelijk om te investeren en profiteren bewoners van meer keuze, levendige straten en lokale banen.

Voorbeeld: Wat hebben we bereikt? Shop lokaal
Een aantal jaar geleden dienden we in de raad een voorstel in: ‘Zet in op streekproducten en besteed lokaal’. Toen werd het weggestemd; later is het alsnog overgenomen, een soort voortschrijdend inzicht van de raad. Dit heeft als resultaat dat er meer aandacht en ruimte is voor Zaanse makers en ondernemers. “Shop lokaal” is nu zichtbaar beleid. Bij inkoop kijkt de gemeente vaker eerst in de eigen streek en zetten we Zaanse producten in de spotlights. Denk aan Zaanse mayonaise en mosterd, de Duivekater, Verkade-koekjes en Zaanse chocolade, bier van Brouwerij De Hoop, koffie van Zuivere Koffie, zuivel van Puur Zaans en de kaasfondue van De KeukenIN. Zo houden we euro’s in de buurt én versterken we onze lokale economie.

6. Echt Zaans: Behoud Erfgoed, Cultuur en Toerisme

We koesteren ons erfgoed met behoud, herbestemming en monumentenaanwijzing. Wij stimuleren restauraties en steunen de Zaanse houtbouw en cultuur. Via slimme toerismemanagement houden we de druk van onze gasten, ons erfgoed en economie in balans.

Zaanstad zit op goud: ons erfgoed. Historische panden, molens, stolpen, industrieel erfgoed, het landschap met linten, paden en dijken, en de Zaanse cultuur geven onze stad en dorpen sfeer en karakter. Dit maakt ons uniek en vertelt het verhaal van vroeger. Het maakt ons trots om te wonen, werken en genieten in de Zaanstreek. Een herrezen molen zoals de Paauw in Nauerna, het nieuwe Molenmuseum of plannen voor een herbouwde scheepswerf: het raakt ons. De scheepsbouw en molens maakten de Zaanstreek groot in de Gouden Eeuw en die ondernemende spirit koesteren we nog steeds. We willen onze monumenten beter beschermen, door zeer terughoudend te zijn met slopen en meer ondersteuning voor eigenaren om monumenten in stand te houden. Erfgoed draagt bij aan een vitale gemeente en heeft groot toeristisch potentieel. Behoud vraagt aandacht en investering, maar door herbestemming en creatief ondernemerschap blijft het betaalbaar en bruikbaar.
Zaanse houtbouw, met zijn 400-jarige geschiedenis en gulden snede, is een prachtig voorbeeld. Elk pand en elke molen is uniek, verbonden door houten pennen en traditioneel vakmanschap. Dit vakmanschap, dat soms opnieuw ontdekt moet worden, houden we levend.

De Zaanse Schans, bibliotheken en Sinterklaas

De Zaanse Schans is het kloppend hart van ons erfgoed. Hier draaien molens nog zoals eeuwen geleden, worden ambachten zoals klompenmaken en kaasmaken getoond, en ademen de groen geschilderde houten huizen de sfeer van de Gouden Eeuw. Het trekt jaarlijks miljoenen bezoekers en de uitdaging is dat goed te begeleiden. We moeten zorgen dat de Schans een plek blijft waar erfgoed en beleving samenkomen, met respect voor de bewoners en ondernemers die dit gebied levend houden. We willen het gebied openbaar houden, we denken dat er genoeg alternatieven zijn ten opzichte van een ticketmodel. Dat begint bij het voeren van goede gesprekken met elkaar, waarbij er oprecht naar elkaar wordt geluisterd.

Bibliotheken zijn de culturele en educatieve ruggengraat van onze gemeenschap. Ze bieden niet alleen toegang tot kennis, maar ook een plek voor ontmoeting en ontwikkeling. In Zaanstad willen we onze bibliotheken versterken, met een nieuwe, volwaardige vestiging in het midden van de gemeente. Dit maakt cultuur en educatie nog toegankelijker, naast de bestaande locaties in Zaandam en Krommenie. Zo zorgen we dat iedereen, van jong tot oud, dichtbij huis kan lezen, leren en verbinden.

Sinterklaas is een feest dat diepgeworteld is in de Zaanse traditie. Het brengt kinderen, families en buurten samen in een viering van vrolijkheid en saamhorigheid. We steunen alle Sinterklaas-comités in Zaanstad, zodat intochten met pepernoten en activiteiten voor ieder kind mogelijk blijven. Dit feest koesteren we, met respect voor ieders beleving, zodat het een blijvende traditie blijft voor toekomstige generaties.

Wat willen we concreet?

  • Actieve monumentenlijst: Snelle, deskundige procedures en een duidelijke subsidieregeling voor onderhoud en restauratie.
  • Renovatie, restauratie en herbestemmen: Eigen fonds voor behoud en transformatie, in nauwe samenwerking met de provinciale Loods Herbestemming.
  • Molenbiotoop beschermen: Het is belangrijk dat historische windmolens de ruimte om zich heen hebben om goed te kunnen draaien. Dat heet ‘de molen biotoop’. Op steeds meer plekken komt dit in de verdrukking, zoals bij molen De Held Jozua. Wij willen het molenbiotoop versterken in omgevingsplannen en waar nodig bouwplannen aanpassen. Wij willen vanuit de gemeente actieve ondersteuning voor een oplossing voor molen De Held Jozua.
  • Historisch omgevingskader: Linten, dijken en paden stevig verankeren met heldere, toepasbare beleidsregels.
  • Zaanse Schans: Over het onderhoud van het erfgoed moeten goede afspraken gemaakt worden. Geld voor restauratie van bijvoorbeeld een molen mag niet onderaan een financieringslijstje bungelen. Ook moeten er capaciteitsgrenzen zijn per locatie, zodat het erfgoed zowel behouden als beleeft kan worden.

    De parkeeroverlast in de omgeving moet worden opgelost middels bijvoorbeeld een parkeergarage of pendelbussen. Overal betaald parkeren invoeren is geen oplossing. De auto’s moeten simpelweg ergens staan. 

    De huidige plannen voor het ticketmiddel en afsluiting voorzien niet in oplossingen voor het erfgoed en parkeren en moeten veel beter en kritischer bekeken worden.

    Het is een misverstand dat de inwoners van Zaanstad betalen voor de Zaanse Schans. Dat doet de toerist. De gemeente betaalt wel voor het Zaans Museum. Het kan beter op de Zaanse Schans en wel samen! Geen plannen opleggen, maar serieus samen maken. Er zit genoeg oplossend vermogen in de betrokken partijen, maar dat moet wel gebruikt worden.

  • Samenwerking Zaanse Schans: Minder overhead door betere samenwerking tussen stichtingen, verenigingen en ondernemers. Inzetten op POM (professionele monumenten organisatie) status voor landelijke financiering. Ondernemers zijn integraal onderdeel van de Schans en kunnen en willen bijdragen.
  • Toerisme spreiden: De Zaanbocht is een mooi voorbeeld van hoe dit moet. Andere plekken kunnen we verder ontwikkelen, en het polderlandschap kan beter worden voor rustige recreatie met aandacht voor natuur en boeren.
  • Recreatiegebieden: Wij vinden onze financiële bijdrage aan het Alkmaarder- en Uitgeestermeer te hoog; de provincie moet hier meer haar verantwoordelijkheid nemen.
  • Evenementen: Vergunningstraject vereenvoudigen en meer hulp vanuit de gemeente voor kleine buurtfeesten en grotere culturele evenementen.
  • Zelfstandige muziekschool: Stimuleren, los van Fluxus, voor talentontwikkeling dichtbij huis.
  • Bibliotheken: Versterken met een extra volwaardige bibliotheek in het midden van de gemeente, naast Zaandam en Krommenie.
  • Sinterklaas. We willen alle Sinterklaas-comités steunen waar nodig om het feest voor kinderen te kunnen blijven vieren, nu en in de toekomst. Nu is het vaak zwaar werk voor de vrijwilligers om elke keer de benodigde financiën bij elkaar te schrapen. We moeten dat als gemeente beter faciliteren.

Waarom dit werkt Door behoud te koppelen aan herbestemming blijft erfgoed betaalbaar en functioneel. Heldere regels en snelle procedures geven eigenaren zekerheid en versnellen onderhoud. Toerisme dat we spreiden en organiseren houdt dorpen en stad leefbaar, terwijl opbrengsten bijdragen aan het behoud van wat ons Zaans maakt.

Voorbeeld: Wat hebben we al bereikt?  Samen met onder andere ROSA hebben we voorstellen gedaan om ons cultuurhistorisch landschap te beschermen: Linten, dijken en Paden. Dit beleid is nu realiteit en wordt bij elk bouwplan meegenomen en dat is een enorme winst voor ons erfgoed! Ook al vond een meerderheid het iets te streng en zijn de kaders afgezwakt, is juist een goede verankering wel nodig. Niet om bouwen te blokkeren, maar om ons erfgoed te koesteren en door te geven aan toekomstige generaties.

Voorbeeld: wat hebben we al bereikt?  Alhoewel we er geen meerderheid voor hebben kunnen vinden, hebben we een extra bibliotheek in Zaandijk (i.p.v. een 2e bibliotheek in Zaandam) op de agenda gezet. Hier is nog geen meerderheid voor, maar wel een levendig debat dat leidt tot bredere toegankelijkheid van cultuur.

Voorbeeld: wat hebben we al bereikt? Slimme capaciteitsberekening voor de molens op Zaanse Schans: Onze berekening voor maximale bezoekers op molenlocaties is overgenomen. Het is belangrijk dat we erfgoed beleven zonder overbelasting, zodat iedereen kan blijven genieten.

7. Boeren, Landschap, Groen en Milieu

We staan voor het behouden van onze boeren en het beschermen van onze polders. Ook zijn wij voorstander van het gebruik van groene materialen, meer bomen en zijn tegen windmolens op land: het kenmerkende open polderlandschap moet beschermt worden.
Wij staan voor een realistisch milieubeleid: we zijn groen, maar niet gek!

De open polders van Zaanstad, zoals Westzaan, polder Assendelft, Krommeniër Woudpolder en Wijkermeerpolder zijn samen de Natura 2000 gebieden: het groene hart van onze regio. De polders: uitgestrekte veenweidegebieden met dijken, sloten en bloeiende akkers die al eeuwenlang het verhaal vertellen van hard werk en veerkracht. Hier beheren boeren 65% van ons landschap, leveren lokaal voedsel, biodiversiteit, rust voor recreatie en geven ze het platteland karakter. Van de veenweide grasvelden in Assendelft tot de historische boerderijen in Polder Westzaan: dit cultuurlandschap maakt ons uniek en trots. Druk van verstedelijking, klimaatverandering en de verbrakking – die brak water terugbrengt voor natuurherstel – bedreigt boerenbedrijven. Wij kiezen voor dialoog: behoud van agrarische grond als pijler voor economie en voedselzekerheid, met ruimte voor omschakeling en duurzame materialen zoals hout en stro in plaats van beton.
Tegelijk willen we meer bomen in bewoonde wijken voor schaduw en natuur, maar geen overbodige windmolens die het landschap ontsieren. Zonnepanelen op daken steunen we, met subsidies voor particulieren – organisaties kunnen dit als businessmodel dragen.

Agrarisch ondernemen en buitengebied

Lokaal Zaans is tegen de komst van de 380 kV-hoogspanningslijn door onze polders. Wij zetten ons actief in voor een alternatief tracé dat de open polderstructuur, het landschap en de agrarische bedrijven ontziet. Mocht het Rijk desondanks besluiten de lijn toch door de Zaanstreek te leggen, dan moet Zaanstad pal naast de agrarisch ondernemers staan en onze inwoners. Samen brengen we de ruimtelijke, landschappelijke en economische gevolgen volledig in beeld. Waar schade ontstaat, regelen we passende compensatie: van ruilverkaveling voor ondernemers die dat wensen tot het uitruilen van gronden met terreinbeherende organisaties om de agrarische structuur te versterken. We willen dat de gemeente hierbij gebruikmaakt van onafhankelijke expertise, zoals Stivas, om behoeften en kansen van agrariërs zorgvuldig te inventariseren. Agrarische ondernemers hebben veel waardevolle ideeën voor het landschap. De gemeente moet beter naar hen luisteren en minder vanuit een ‘stedelijke bril’ naar de toekomst van het buitengebied kijken.

Niet meer dan landelijke regels
Een apart Zaans klimaatbeleid zien we niet zitten; we volgen de landelijke ontwikkelingen maar hoeven niet voorop te lopen met experimentele en dure ontwikkelingen. Wij zijn wel groen, maar niet gek!

Wat we concreet willen?

  • Bescherm agrarische grond: De (nog kleine) waardevolle landbouwpercelen in open polders zoals Assendelft en Westzaan veiligstellen in omgevingsplannen, met erkenning van landbouw als belangrijke functie voor voedsel, economie en biodiversiteit.
  • Behoud boerenbedrijven: Garanties voor voortbestaan boeren opnemen in projecten zoals verbrakking Westzaan, geen opsplitsing ten koste van alles, maar maatwerk dat innovatie en stalvernieuwing mogelijk maakt.
  • Stimuleer landschapsbeheer door boeren: Structurele steun voor beheer van hagen, weidevogelgebieden en bloemrijke randen in polders, gecombineerd met waar mogelijk agrarisch gebruik voor biodiversiteit.
  • Ruimte voor nieuwe functies op het erf: Multifunctionele landbouw toestaan, zoals zorg, recreatie en lokale energie, met heldere kaders die landschappelijke inpassing eisen en boeren perspectief geven.
  • Geen hoogspanning door de polder: Wij willen de polder openhouden. Geen hoogspanning van 380kv door Assendelft, is onze inzet. Mocht Tennet en het rijk toch doorduwen, dan moeten we daar zoveel als mogelijk onderhandelen over bijdragen ter compensatie voor de boeren en het landschap.
  • Duurzame bouwmaterialen: Stimuleren van hout, stro en andere natuurlijke materialen bij renovaties en nieuwbouw, in plaats van beton.
  • Zonne-energie, geen windmolens. Wij zijn voor subsidies voor zonnepanelen op particuliere daken, maar tegen windmolens in het landschap en geen versnelde klimaatdoelen boven landelijke verplichtingen.
  • Stoppen met Zaans Klimaatbeleid. Dat beleid beoogt de landelijke doelstellingen 10 jaar eerder te halen. Dat is onnodig kostbaar, niet efficiënt, niet realistisch en overbodig.
  • Meer bomen en groen. Wij zijn voor meer bomen en groen. Bomen verhogen de kwaliteit van de omgeving en vangen CO2 op.
  • Flexibel beleid met dialoog: Gemeentelijke landbouwvisie opstellen in samenspraak met boeren, met oog voor diversiteit in bedrijfsmodellen, emissiearme systemen en oplossingen voor netcongestie.
  • Bodem en water beschermen: Samen met het Waterschap werken aan gezonde bodems en schoon water in polders, inclusief vergoedingen voor tijdelijke wateropvang en pilots tegen bodemdaling en verzilting.
  • Aandacht voor piekberging: In de polder Assendelft/Wijkermeerpolder is een piekwaterberging ingepland van 1000 ha – in de landelijke ‘nota ruimte’. Samenwerken met de grondeigenaren en Rijkswaterstaat is noodzakelijk om dit in goede banen te leiden.
  • Eerlijk speelveld: Lokale regels harmoniseren met landelijk beleid, rekening houdend met OZB en bereikbaarheid voor landbouwverkeer, zonder extra regeldruk.
  • Landschapsbeheer stimuleren: Zaanstad kan leren van andere gemeenten met groen/blauwe diensten. Laten we vooral niet weer opnieuw het wiel uitvinden.
  • Samenwerking versterken: Regionale netwerken met LTO Noord, agrarisch natuurbeheer: Water, Land en Dijken, boeren en natuurorganisaties voor kennisdeling en experimenten, zoals in de gebiedsvisie Polder Westzaan. De aankomende jaren komt landelijk 500 miljoen vrij voor agrarisch natuurbeheer; de gemeente kan hier een rol pakken door initiatieven breed onder de aandacht te brengen.

Waarom dit werkt Door boeren centraal te stellen in beleid blijft ons platteland vitaal: agrarische ondernemers dragen bij aan voedselzekerheid, biodiversiteit en recreatie, terwijl het gebruik van duurzame materialen en zonne-energie bijdragen aan ons klimaatbeleid. Dit spreidt druk van verstedelijking, beschermt openheid in polders en koppelt natuurherstel aan economisch perspectief, zonder overhaaste of onnodige maatregelen. Meer bomen in dorpen en wijken verbeteren de leefbaarheid.

Voorbeeld: Wat hebben we al bereikt?

Garanties voor boerencontinuïteit in de omgevingsvisie: Door onze voorstellen staan er nu harde afspraken in de Omgevingsvisie om boerenbedrijven te beschermen. In Polder Westzaan is dit concreet gemaakt: bij de verbrakking in Westzaan zijn voorwaarden opgenomen voor het voortbestaan van agrarische bedrijven. Geen project ten koste van boeren, maar in harmonie met hen.

Bescherming openheid in Assendelft-polders: In de beleidsplannen voor Assendelft en omgeving is de grote openheid van de polders opgenomen in de omgevingsvisie.

Uitstel zero-emissiezones: Zaanstad wilde voorop lopen met het invoeren van zero-emissiezones. Ondernemers waarschuwden echter voor grote problemen: elektrische bedrijfswagens en bussen zijn duur en niet altijd leverbaar. Ook inwoners gaven aan dat zij nu nog afhankelijk zijn van hun benzineauto. Wij kijken kritisch naar de invoering van deze zones en de consequenties voor inwoners en bedrijven. Omdat de landelijke regels het tijdpad bepalen, hebben wij voorgesteld een realistischer en haalbaarder planning te volgen, zodat iedereen kan meedoen. Dat voorstel is aangenomen

8. Jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning

Onze jeugdhulpkosten exploderen van €8.000.000 in 2017 naar €100.000.000 in 2026. Hierdoor wordt de zorg onbetaalbaar. Goede zorg is een basisrecht dus we moeten alles op alles zetten dit betaalbaar en kwalitatief hoogstaand te maken.

Jeugdzorg en WMO zijn cruciale taken die sinds 2015 bij gemeenten liggen, maar in Zaanstad lopen de kosten op: jeugdhulp van €8 miljoen in 2017 naar €93 miljoen in 2025, met een begroting van €105 miljoen voor 2026. Dat is 12,5% van ons budget! Oorzaken? Overlap, inefficiëntie en fraudegevaar. In sommige wijken krijgt 1 op de 4 kinderen hulp, terwijl dat vroeger 1 op 27 was. Voor WMO zien we vergelijkbare druk: €80 miljoen begroot in 2026, met stijgende vraag door vergrijzing en langer thuis wonen.

Wij pleiten voor een centraal loket met experts zoals MEE Dichtbij als poortwachters: juiste inschatting van de urgentie en noodzaak van zorg voorkomt heen-en-weer sturen, bespaart kosten en zorgt dat hulp terechtkomt bij wie het echt nodig heeft. Geen halvering van subsidies voor bewezen spelers, maar investeren in preventie en efficiency. Zo bouwen we aan een zorgzame samenleving waar iedereen meetelt en meedoet.

Werken moet lonen: met zo’n 4.000 bijstandsgerechtigden willen we participatie verder blijven vergroten, want werk biedt perspectief en reduceert uitkeringen. De Zaanse methode blijkt goed te werken, daar willen we mee doorgaan en daar mag zelfs een tandje bovenop.

Wat willen we concreet?

  • Centraal loket: Eén professioneel intake-punt voor jeugdhulp en WMO, met experts die zorgvragen wegen en doorverwijzen: voorkomt versnippering en overlap. Duidelijke kaders stellen over taken en partijen, zodat verspilling stopt en zorg effectiever wordt.
  • Professionele poortwachters versterken: Subsidies voor organisaties als MEE intact houden, zodat zij met hun kennis preventief werken en kosten drukken.
  • Fraude en inefficiëntie aanpakken: Strakkere eisen aan aanbieders, betere controle op facturen en minder dan 300 partijen, in lijn met rekenkameradvies.
  • Volume- en prijsbeheersing: Volgen van hervormingsagenda jeugd en WMO-prijsindex, met focus op preventie om stijgende kosten (jeugd + WMO) te remmen.
  • Betere samenwerking: Tussen sociaalwijkteams, jeugdteams en de organisaties in het veld.
  • Werken lonend maken: Bijstand combineren met incentives zoals parttime werk, scholing en jongerenloket, participatie bevorderen via mensgerichte aanpak en doorzetten van de Zaanse aanpak.
  • Preventie en participatie stimuleren: Extra inzet op wijkteams, schuldhulp en werkbemiddeling, zodat minder mensen afhankelijk worden van zorg of uitkeringen.
  • Mantelzorgers en vrijwilligers: Dragen wij op handen. Hun inzet is goud waard en wij moeten hun inzet koesteren.

Waarom dit werkt Door de inschatting aan benodigde zorg aan de voorkant te professionaliseren, voorkomen we onnodige doorverwijzingen en besparen we miljoenen, denk aan de begrote €105 miljoen voor jeugdhulp en €80 miljoen voor WMO in 2026. Efficiëntie reduceert overlap bij 300 aanbieders, terwijl fraudebestrijding het systeem zuivert. Werken lonend maken verlaagt bijstandskosten (€64,7 miljoen) en verhoogt participatie, met een mensgerichte aanpak die zelfredzaamheid stimuleert. Dit leidt tot betere zorg voor wie het nodig heeft, lagere uitgaven en een vitalere samenleving.

Voorbeeld: Wat hebben we al bereikt?

Motie inschatting juiste zorg unaniem aangenomen: Samen met andere partijen hebben we de motie triage (inschatting juiste zorg) omarmd, met duidelijke kaders voor taken en partijen in jeugdhulp en WMO. Dit voorkomt versnippering en overlap, en volgt rekenkamerconclusies.

Aandacht voor het werk van Mee-Dichtbij. Deze organisatie van professionals zijn onmisbaar om jeugd en volwassenen met een hulpvraag verder te geleiden. Dit is juist heel waardevol in de gemeente. Met het vormen van het nieuwe 0-100 team: jeugdteams en sociaalwijkteams gaan samen, hebben wij aangegeven dat het werk van oa MEE dichtbij niet mag worden vergeten. Nar aanleiding van ons voorstel is de toezegging gedaan dat daar zeer zorgvuldig naar gekeken wordt. We zullen ook de ontwikkelingen van het 0-100 team goed monitoren, opdat er kwalitatief goede zorg, efficiënt kan worden ingezet. 

9. Sport en bewegen en aandacht voor onze Zaanse senioren en verenigingen

Wij staan voor een uitnodigende openbare omgeving voor sport- en spel. Onze senioren verdienen onze zorg en onze liefde.

Sportverenigingen in Zaanstad zijn meer dan clubs: ze verbinden duizenden inwoners, van voetballers in Koog aan de Zaan tot gymnasten in Zaandam. Met 150 verenigingen, waaronder kleinere zoals de schaakclubs en atletiekverenigingen, vormen ze het hart van onze gemeenschap. In onze gemeente willen we kleinere verenigingen extra steunen met subsidies en financiering, zodat ook zij kunnen groeien. Daarnaast brengen we waterpret naar kinderen met ‘bedriegertjes’ bij bijvoorbeeld de Zaanbocht, en breiden we openbare sportfaciliteiten uit: denk aan nieuwe calisthenics-parcoursen, extra jeu-de-boulesbanen (dat is voor jong en oud leuk!) en schaaktafels, plus goed gemarkeerde hardlooproutes langs de polders. Samen met inwoners co-creëren we een sportieve stad waar bewegen vanzelfsprekend is, voor gezondheid en gezelligheid.
Ook houden we de ontwikkelingen van het buitensportbeleid goed in de gaten. Dit beleid moet zorgen voor betaalbare en daarmee toegankelijke sport, in goed onderhouden sportparken. Wij zien kansen in het multifunctioneel gebruik van sportparken, waar bijvoorbeeld sport, bewegen, kinderopvang en cultuur samen kunnen komen.
Tenslotte staan wij voor onze zwembaden en juichen een fatsoenlijk onderkomen voor onze top-waterpoloërs van harte toe.

We willen investeren in gezondheidsprogramma’s voor senioren met preventie, beweging en sociale verbinding, zodat zij langer thuis kunnen wonen, actief blijven een eenzaamheid tegengegaan wordt. Senioren vormen een groeiende groep in Zaanstad: in 2025 wonen er ongeveer 25.000 65-plussers, een stijging van 20% sinds 2015, met een verwachte verdubbeling in de komende decennia.  We willen bijvoorbeeld valpreventie-trainingen, beweegprogramma’s zoals ‘Samen Actief’ en sociale hubs zoals seniorencafés. Toegankelijke zorg dichtbij huis vermindert druk op de WMO en bevordert zelfredzaamheid. Zo creëren we een Zaanstreek waar senioren vitaal oud worden.

Dit willen we concreet:

  • Vernieuwing accommodaties: verder investeren in verouderde sportzalen, velden en clubhuizen, met prioriteit voor kleine verenigingen en nadenken over andere bronnen van inkomsten.
  • Subsidies en financiering: Gerichte steun voor kleinere clubs, zoals schaak- en gymnastiekverenigingen
  • Waterpret voor kinderen: ‘Bedriegertjes’ aanleggen bij bijvoorbeeld de Zaanbocht voor veilig water- en speelplezier in de zomer.
  • Uitbreiding openbare sport: Nieuwe calisthenics-parcoursen, jeu-de-boulesbanen, schaaktafels en hardlooproutes met duidelijke aanduiding, samen met inwoners ontworpen.
  • Herinvoeren schoolzwemmen: Als onderdeel van het beweegonderwijs, gericht op zwemveiligheid een aansluiting op onze bloeiende zwemsport.
  • Zwemsport bevorderen: Het zou fantastisch zijn als het schooltoernooi Waterpolo terug zou kunnen keren. Ook willen wij de mogelijkheid onderzoeken jaarrond openluchtzwemmen mogelijk te maken.
  • Toegankelijkheid vergroten: Gratis sportuurtjes en clinics organiseren, vooral in wijken met minder faciliteiten.
  • Samenwerking met verenigingen: Proactief samenwerken aan plannen, met input van clubs voor toekomstbestendige sportinfrastructuur. Hierbij speciaal oog voor het aankomende buitensportbeleid.
  • Gezondheidsbevordering: Samen met het Sportbedrijf inzet op sportprogramma’s voor senioren en jeugd, gekoppeld aan preventie in het sociale domein.
  • Duurzaamheid in sport: Energiebesparende maatregelen in accommodaties uitrollen, zoals zonnepanelen, zonder extra lasten voor verenigingen, hierbij volop gebruik makend van de Bosa, Spuk en Dumava regeling.
  • Valpreventie-trainingen voor senioren: Gratis workshops en fysieke programma’s om 1.200 valincidenten per jaar te verminderen, met inzet van fysiotherapeuten.
  • Beweegprogramma’s senioren: ‘Samen Actief’ uitbreiden met laagdrempelige sportactiviteiten in wijken.
  • Eenzaamheid bestrijden: Eenzaamheid wensen wij niemand toe. Naast de bestaande programma’s willen wij bijvoorbeeld telefonische check-ins en digitale platforms zoals Plinkr inzetten.
  • Topsportlocatie: Wij willen borgen dat de nieuwe Slag als toplocatie voor onze top waterpoloërs wordt gerealiseerd. Hierbij is het niet meer dan logisch dat er op wedstrijddagen de multifunctionele ruimte ter beschikking komt van de organiserende vereniging en dat deze ruimte ingericht is in de sfeer van onze Zaanse zwemsport.
    Daarnaast volgen wij kritisch de vele gebreken van de Crommenije en willen zwembad Zaangolf dan wel vernieuwen.
  • Voldoende parkeerplek voor mobiliteit senioren en thuiszorg: Zeker in wijken met veel senioren is een hoge parkeernorm van essentieel belang. Een auto dichtbij kunnen parkeren voor de boodschappen, voldoende plek voor de thuiszorg: de auto is essentieel voor de zorg en vrijheid voor onze senioren.
  • Doorstroming organiseren: Levensloopbestendige woningen dichtbij voorzieningen voor senioren; starterskansen op een woning vergroten (onder andere Betaalbare Koopwoning Zaanstad -BKZ) en gemengde prijsklassen per project.
  • Meer realiseren van knarrenhofjes: Ook als regelgeving knelt willen we deze zoveel als mogelijk maken.
  • Gemixt bouwen: Indien het een succes blijkt, gemengd bouwen voor ouderen en jongeren.
  • Zorgvrager sneller (en vooral beter) oppakken: één professioneel intake-punt WMO, met experts die zorgvragen wegen en doorverwijzen: voorkomt versnippering en overlap.
  • Mantelzorgers en vrijwilligers: Dragen wij op handen. Hun inzet is goud waard en wij moeten hun inzet koesteren.

Waarom dit werkt Investeringen in sportinfrastructuur en openbare faciliteiten stimuleren beweging, wat gezondheidskosten drukt en sociale cohesie versterkt. Subsidies voor kleine verenigingen zorgen voor inclusie, terwijl co-creatie met inwoners draagvlak creëert. Waterpret en nieuwe sportplekken maken sport laagdrempelig, vooral voor kinderen en senioren, wat participatie stimuleert. Dit leidt tot een vitalere Zaanstreek, minder zorgdruk en een levendige gemeenschap.

10. Financiën en organisatie

Zaanstad heeft te lang op te grote voet geleefd met een hoge schuldenlast ten gevolgen. Wij staan voor een sluitende begroting, focus op kernuitvoering en geen franje of lastenverhoging. Zo min mogelijk inhuur en zo doelmatig werken is ons credo.

De begroting 2026 staat onder druk: met bijvoorbeeld €105 miljoen voor jeugdhulp, €80 miljoen voor WMO, € 64,7 miljoen aan bijstandsuitkeringen en €20,7 miljoen voor armoedebestrijding dreigt een tekort. We willen geen nieuwe plannen, maar een strakke focus op uitvoering. De omgevingsvisie krijgt meer aandacht voor wegen, infrastructuur en open polders, zoals Westzaan en Assendelft, om verstedelijking te balanceren. Het mobiliteitsplan wordt bijgestuurd met prioriteit voor parkeren en betere bereikbaarheid, nu het onder ‘Verstedelijking’ te weinig focus krijgt. We pleiten voor een eigen mobiliteitsprogramma en splitsen kansengelijkheid af van het sociale domein, dat te groot is geworden. Duurzaamheid wordt versoberd: geen ambitieus Zaans klimaatbeleid meer waarmee wij €3 miljoen per jaar besparen, maar we volgend de landelijke kaders. Organisatorisch snijden we in inhuur (nu 25% van het aantal medewerkers) en ambtenaren door dubbelfuncties zoals opgavemanagers, gebiedsmanagers en clustermanagers te schrappen. Afstemming ja, overbodige lagen nee. De stuurgroep samenspel blijft, en de coalitie werkt flexibeler met oppositie voor betere besluitvorming. Zo houden we Zaanstad financieel gezond en operationeel sterk.

Vanaf 2030 lopen erfpachtcontracten van ongeveer 2500 woningen in Zaanstad, vooral in Rooswijk en Westerwatering, af, met hoge kosten door het mislukte Omzettingsbeleid van 2007 dat geen overgangsregeling bood en rechtszaken (100+) veroorzaakte. Lokaal Zaans eist financiële zekerheid voor inwoners en stopt de juridische strijd, want die kosten, beter besteed aan oplossingen, drukken op zowel burgers als gemeentebegroting.

Wat willen we concreet?

  • Sluitende begroting: meer focus op kerntaken en uitvoering en geen nieuwe beleidsfranje.
  • Lasten laag. Lokale heffingen voorspelbaar houden; waar mogelijk verlagen/afschaffen (bijv. reclame- en precariobelasting, VMR Zaanse Schans) als dit leefbaarheid en lokale economie helpt.
  • Bijsturing omgevingsvisie: Meer nadruk op wegen, infrastructuur, parkeren, groen en open polders.
  • Mobiliteitsplan herzien: Eigen programma maken, met parkeeroplossingen en betere routes, los van ‘Verstedelijking’ in de begroting. Het verdient eigen prioritering en budgettering.
  • Sociale domein optimaliseren: Kansengelijkheid afsplitsen, met strakke regie op jeugdhulp (€105M) en WMO (€80M).
  • Duurzaamheid versoberen: Zaans klimaatbeleid schrappen waarmee wij €3M besparen. We gaan de landelijke doelen volgen.
  • Organisatie efficiënter: Inhuur terug naar 15%, (nu 25%), ambtenaren verminderen door dubbelfuncties te schrappen, zoals opgavemanagers, gebiedsmanagers en clustermanagers. Ambitieniveau aanpassen aan de financiële realiteit
  • Stuurgroep samenspel: Doorgaan met raad, college en organisatie voor betere afstemming.
  • Flexibele coalitie: Samenwerken met oppositie voor bredere steun en snellere besluitvorming.
  • Externe bemiddeling erfpacht: Inzetten op neutrale bemiddeling tussen gemeente en getroffen inwoners voor een faire oplossing. Daarnaast willen we verminderen van rechtszaken door het erfpachtbeleid te evalueren en conflictschending te minimaliseren. Transparante kosten voor afkoop en verlenging vastleggen, nu en na 2030, voor zekerheid en rust.

Waarom dit werkt Een sluitende begroting voorkomt tekorten, terwijl bijsturing op mobiliteit en polders leefbaarheid vergroot. Versobering van duurzaamheid bespaart €3M en houdt focus op essentie. Minder inhuur en dubbelfuncties snijden kosten en verbeteren overzicht, terwijl flexibele samenwerking draagvlak creëert. Dit levert een efficiënte, toekomstbestendige gemeente op: goed voor financiën, infrastructuur en inwoners.

Voorbeeld: Wat hebben we al bereikt? Begroting 2026 in één oogopslag gepresenteerd: Met een helder overzicht zijn lasten en baten van de totale begroting en per programma te zien, (woon)lasten benoemd. Een begroting is een groot document, niet altijd makkelijk te lezen. Zo hebben we de begroting van Zaanstad voor iedereen wat leesbaarder gemaakt. Dit wordt nu elk jaar gedaan.  

Voorbeeld: Wat hebben we al bereikt? Hondenbelasting afgeschaft: Na jarenlange discussie is deze belasting geschrapt, met een besparing van €500.000 voor hondenbezitters in 2026. Een lastenverlichting die inwoners waarderen.

Voorbeeld: Wat hebben we al bereikt? Deltaplan Financiën gelanceerd: We wilden in de begroting beter inzichtelijk zien welke begrotingsposten beïnvloedbaar en welke niet (bijvoorbeeld lange verplichtingen). En ook of dat op de lange of korte termijn beïnvloedbaar is. Dat is belangrijk om voorstellen te kunnen maken om goed bij te kunnen sturen.